De woningmarkt in Nederland is ernstig verziekt. Al jaren,
en dat komt nu tot uiting, mede als gevolg van de kredietcrisis. De
huizenprijzen dalen en niemand durft meer een woning te kopen. Anderzijds is
het voor starters nog altijd moeilijk een geschikte woning te huren. Wachtlijsten
van 5 jaar zijn geen uitzondering. Studenten moeten vaak € 500 per maand
betalen voor een kamertje van 3 x 3.
LibDem is daarom voorstander van een integrale aanpak van de
woningmarkt. Je moet eerst consensus krijgen over hoe een evenwichtige
woningmarkt er uit ziet. Pas dan kun je maatregelen nemen om daar in een aantal
jaren – bijvoorbeeld 10 of 15 – naar toe te gaan. In een evenwichtige
woningmarkt moet het even aantrekkelijk zijn om een huis te kopen, te huren of
te verhuren. De keus hangt dan van de omstandigheden af en het risico dat je
wilt nemen.
De laatste tijd is onder invloed van de kredietcrisis de
opvatting ontstaan dat het nodig is om schulden af te lossen. Nederland heeft
een hoog niveau van private schulden, hetgeen mede het gevolg is van de hoge
huizenprijzen en de mogelijkheden om de hypotheekrente volledig af te trekken.
Maar de voorstellen van Weekers schieten weer de andere kant op. Als je
gedwongen wordt een lening in 30 jaar volledig af te lossen om voor
hypotheekrenteaftrek in aanmerking te komen, worden de netto woonlasten daarmee
fors hoger. Bij een lineaire gaat het daarbij om 3,3% van de waarde van het
huis. Voor starters wordt het dan moeilijker om een koophuis te betrekken,
hetgeen de keuzevrijheid beperkt. Als liberalen zijn wij daar tegen.
De gedachte dat ieder in 30 jaar zijn hypotheeklening moet
aflossen komt neer op het gedwongen laten sparen. Iemand die huurt kan hetgeen
hij overhoudt beleggen in een banktegoed, aandelen of een levensverzekering.
Wie een huis gekocht heeft, moet volgens Weekers gedwongen sparen in de
aflossing van zijn hypotheek. Vanwaar deze beleggingsdwang? Is dat liberaal?
Waarom kan iemand niet gewoon een nominale schuld houden en daar rente over
betalen? Of het dan financieel verstandiger is de lening af te lossen, moet hij
zelf weten.
Het bovenstaande is geen pleidooi voor het onverminderd in
stand houden van de hypotheekrenteaftrek. Dat een herziening wenselijk is, moge
duidelijk zijn. Maar dan in het kader van een algemene hervorming van de
woningmarkt op basis van consensus over een evenwichtig einddoel. Dat is de
enige mogelijkheid om de woningmarkt weer in evenwicht te brengen: een
integrale aanpak.
Zonder deze integrale aanpak dreigen er telkens partiële ad
hoc maatregelen getroffen te worden die de woningmarkt alleen verder uit
evenwicht brengen. Het voorstel van Weekers is er één van. Als het doorgevoerd
wordt, zal dat de mogelijkheden voor starters om een woning te vinden
belemmeren en daardoor de huizenprijzen verder onder druk zetten. Dat zal
gevolgen hebben voor mensen die nu een hypotheek hebben die hoger is dan de
waarde van de woning, waarop de politiek weer maatregelen gaat nemen die
dwingen tot versneld aflossen – en dus gedwongen beleggen. Dit is een vicieuze
cirkel. Wie doorbreekt die?
De wijze waarop nu met de woningmarkt wordt omgegaan brengt
deze alleen maar verder uit evenwicht. De enige manier om de woningmarkt weer
te laten functioneren is met de integrale aanpak die LibDem voorstaat.
